staropolski rosół przepis
AdobeStock
Newsy

Rosół Czernieckiego to najstarsza i najlepsza wersja ulubionej zupy Polaków. Wypróbujcie ten przepis

Wszyscy wiedzą jak ugotować rosół. A czy wiecie, jak przyrządzano go w Polsce blisko 340 lat temu? Poznajcie przepis na tę zupę z najstarszej polskiej książki kucharskiej!

Rosół zna każdy. Ale czy wiedzieliście, jak dawniej go przygotowywano? W najstarszej książce kucharskiej „Compendium Ferculorum” autorstwa Stanisława Czarneckiego, wydanej w 1682 roku, znaleźć można bardzo ciekawe przepisy na klasyczne polskie dania – w tym rosół! Ciekawi jesteście, jak go dawniej przygotowywano?

Magda Gessler odpowiada na pytania

Rosół w dawnych czasach

Pierwsza różnica polega na nazwie. Przed laty rosół nazywano „rozsołem”. Wielokrotnie wspominał o tym najpopularniejszy polski językoznawca profesor Jan Miodek. Nazwa wzięła się od czynności, jaką było rozsalanie mięsa. Dawniej mięso konserwowano w soli, dlatego chcąc użyć go do zrobienia zupy, należało je wcześniej wymoczyć w wodzie i wypłukać z soli, czyli rozsolić. I stąd nazwa zupy! Prawdopodobnie z czasem słowo "rozsół”, które jest dość trudne, zostało zastąpione przez znany dziś wszystkim „rosół”.

Rosół Czernieckiego – staropolski rosół

Wyjątkowo nie podamy wam dokładnego spisu składników i sposobu przygotowania z jednego prostego powodu – w przypadku tego rosołu panuje ogromna dowolność! Autor książki podaje w przepisie na to danie wiele składników. W tym takie, które dziś byłoby bardzo trudno zdobyć. Zobaczcie sami:

Sposób polskiego rosołu gotowania taki. Weźmij materyją mięśną wołową albo cielęcą, jarząbka albo kuropatwę, gołębie i cokolwiek mięśnego jest, co być może do rosołu gotowano i zwierzyny wszytkie.

Słownik polszczyzny z XVI wieku podaje, że słowo „matyja” oznacza „Rzecz konkretną, poznawalną wzrokowo i dotykowo; to z czego powstają inne rzeczy”; „Składnik organizmu żywego”. Współcześnie powiedzielibyśmy po prostu „kawałek wołowiny”, czy innego mięsa.

Następnym krokiem jest opisane wyżej „rozsolenie” mięsa:

Wymocz, wysoluj pięknie i ułóż w garnku, ociągniej. Ten zaś rosół, w ktorymeś ociągał, kiedy się podstoi, przecedź przez sito i wlej w tę materyją mięśną, włóż pietruszki, masła, przysól, odszymuj. A gdy dowre, daj gorąco na stół.

Zobacz także
Nie wiecie co zrobić z mięsem z rosołu? Ten przepis bije na głowę wszystkie inne

Nie wiecie co zrobić z mięsem z rosołu? Ten przepis na krokiety bije na głowę wszystkie inne

Czym różni się barszcz czerwony z botwiną od barszczu ukraińskiego? Ten szczegół wpływa na smak zupy

Czym różni się barszcz czerwony z botwiną od barszczu ukraińskiego? Ten szczegół wpływa na smak zupy

Na czym polegało „ociąganie” mięsa? Należało po prostu zagotować je w garnku i zebrać białko, które się ścięło – czyli szumowiny.

Nie wszyscy zapewne wiedzą, że w okresie baroku polscy szlachcice bardzo lubili podkreślać swoje bogactwo na wiele sposobów. Jednym z nich było używanie drogich przypraw w ogromnych ilościach. I tak, Czerniecki poleca bardzo długą listę składników do polskiego rosołu:

Trzeba też wiedzieć, że na każdy rosół włożyć co potrzeba, żeby wodą albo wiatrem nie śmierdział, to jest pietruszki albo kopru, cebule albo czosnku, kwiatu muszkatowego albo rozmarynu, albo całkiem pieprzu, według smaku albo upodobania, limonia też i rozmaryn żadnego nie oszpeci rosołu.

Wypróbowalibyście ten przepis?

Źródło: krolrosolu.pl

Jak dawniej gotowano polski rosół? Nie uwierzycie, co do niego dodawano
AdobeStock
Newsy
Jak dawniej gotowano polski rosół? Nie uwierzycie, co do niego dodawano
Rosół ma naprawdę bogatą historię. Zjedlibyście tę zupę przygotowaną według receptury sprzed kilkuset lat?

Dziś nikt nie wyobraża sobie niedzielnego obiadu bez rosołu. Rzeczywiście, zupa ta jest tak popularna w Polsce, że trudno byłoby znaleźć dom, w którym rosołu się nie gotuje. Wiedzieliście, jak dawniej przyrządzano tę zupę? Aż ciarki przechodzą! Poznajcie historię polskiego rosołu i dowiedzcie się, jak kiedyś go gotowano. Skąd się wzięła nazwa „rosół”? O pochodzeniu słowa „rosół” uczył Polaków profesor Jan Miodek. Na stronie Słownik polsko@polski na Facebooku opublikowano słowa profesora na temat etymologii nazwy najpopularniejszej polskiej zupy: Gwarantuję Państwu poprawność etymologicznego wywodu, by rosół kojarzyć z solą, a ściślej mówiąc z podstawą słowotwórczą rozsolić. Dzisiejszy rosół pochodzi od rozsolić i miał pierwotną postać rozsół, ale jak to w polszczyźnie: trudna do wymówienia zbitka spółgłoskowa, jeden z tych elementów wypadł (ta pierwsza spółgłoska [z]) i dziś mamy rosół. O co chodziło z rozsoleniem? Dawniej, gdy nikt nie korzystał z lodówek, mięso konserwowało się z pomocą soli. Tak przygotowane kawałki mięsa należało przez ugotowaniem „rozsolić”, czyli odpowiednio wypłukać, dzięki czemu mięso nie było już tak słone i nadawało się do ugotowania. Polski rosół w XVII wieku Pierwsza oficjalna wzmianka o rosole znajduje się w najstarszej polskiej książce kucharskiej „Compendium Ferculorum”. Jej autor Stanisław Czerniecki polecał, by do rosołu dodać „zwierzyny wszystkie”. Co kryło się pod tym sformułowaniem? Przede wszystkim mięso wołowe i cielęcina, a także ptaki – głównie kuropatwy, gołębie i jarząbki. Co ciekawe, w tamtych czasach w Polsce większość potraw bardzo solidnie doprawiano – w tym rosół. Czerniecki...

rosół z ziemniakami
AdobeStock
Newsy
Lubicie jeść rosół z ziemniakami? Pamiętajcie, by w odpowiednim momencie je wrzucić. Kiedy?
Świetną alternatywą dla makaronu do rosołu są ziemniaki. Wiecie, w którym momencie gotowania należy je dodać?

Czy w waszych domach jadano rosół z ziemniakami? Dziś klasyczny przepis na rosół zakłada podawanie tej zupy z makaronem. Ale nie zawsze i nie wszędzie tak było! Na południu Polski, znacznie bardziej popularny był kiedyś rosół z ziemniakami. Wynikało to najprawdopodobniej po prostu z dużej oszczędności czasu. Dawniej makaron trudno było kupić w sklepie, więc gospodynie robiły go same. Kto choć raz przygotowywał makaron sam w domu ten dobrze wie, jak wiele czasu i pracy to wymaga! Dlatego właśnie rosół z makaronem podawano tylko w niedzielę, a „szybki” przepis na rosół to był po prostu bulion z ziemniakami. Smakuje troszkę inaczej, ale również jest bardzo smaczny. Trzeba tylko wiedzieć kiedy dodać ziemniaki do rosołu, żeby się nie rozpadły – to bardzo ważne! Przepis na rosół z ziemniakami Do przygotowania pysznego wołowego rosołu z dodatkiem ziemniaków, potrzebne wam będą poniższe składniki: 800 g mięsa wołowego (szponder) Kilka dużych ziemniaków 3 marchwie 1 cebula 1 pietruszka Pół selera Pół pora 3 liście laurowe 4 ziarna ziela angielskiego 2 łyżki świeżej natki pietruszki Pół łyżeczki tymianku Łyżeczka gałki muszkatołowej Pieprz Sól Przygotowanie Mięso dokładnie obmyjcie i zanurzcie w zimnej wodzie na pół godziny przed gotowaniem. Wylejcie wodę, dodajcie ziarna ziela angielskiego i liście laurowe. Zalejcie mięso wodą tak, by było przykryte i gotujcie. Kiedy mięso się zagotuje, zbierzcie z powierzchni wody szumowiny. Dodajcie do garnka obrane warzywa, wsypcie pół łyżeczki tymianku, łyżeczkę gałki muszkatołowej oraz sól i pieprz. Gotujcie na małym ogniu przez około dwie godziny. Pod koniec gotowania obierzcie ziemniaki i pokrójcie w kostkę....

jak uratować słony rosół
AdobeStock
Newsy
Rosół wyszedł zbyt ostry? Nie wylewajcie go. Uratujecie go dodając 1 produkt
Jak uratować za ostry rosół? Poznajcie ten prosty sposób!

Mówi się, że gdy człowiek jest zakochany, to zawsze przesoli zupę. Podobne przesądy dotyczą gotowania i pieczenia przy pełni księżyca albo podczas burzy. Ile w tym prawdy? Niektóre z tych wierzeń nie wzięły się znikąd! Wiele wskazuje na przykład na to, że wyładowania elektryczne w trakcie burzy, mają wpływ na większe wydzielanie się kwasów ze składników znajdujących się w zupie. Dlatego właśnie rosół gotowany w momencie, gdy za oknem szaleje burza z piorunami szybciej kwaśnieje. Zwykle jednak zbyt słony lub ostry rosół nie wynika z warunków atmosferycznych, a zwykłej nieuwagi lub niewiedzy. Na szczęście można go łatwo uratować! Jak uratować zbyt ostry lub słony rosół? Za ostry albo za słony rosół, to prawdziwa zmora każdego kucharza. Ugotowanie tej zupy zajmuje trochę czasu, dlatego żal ją wylewać gdy nie wyjdzie! Poznajcie łatwe triki na złagodzenie smaku rosołu: Dodajcie warzywa Do zupy wystarczy wrzucić jednego ziemniaka i gotować go chwilę w rosole, a następnie wyrzucić. Warzywo powinno „wsiąknąć” całą sól! Innym sposobem jest wrzucenie do rosołu dodatkowych marchewek które sprawią, że zupa będzie słodsza. Nie wszystkim jednak odpowiada słodki smak rosołu, dlatego lepiej wypróbować trik z ziemniakiem. Dolejcie wody Najprostszy i najszybszy sposób. Po prostu część rosołu przelejcie do drugiego garnka i uzupełnijcie go gorącą wodą. Przepis na dobry rosół By mieć pewność, że rosół nie wyjdzie zbyt ostry ani słony, róbcie go z zachowaniem odpowiednich proporcji: Składniki: 3 litry wody 1,5 kg mięsa z kurczaka (cały kurczak albo jego części, czyli skrzydełka, udka albo korpus) 2 pietruszki 2 marchewki Ćwierć selera Kawałek pora 1 cebula 4 ziarna ziela angielskiego...

Rosół, kolor rosołu
Gotujmy.pl/margolata
Newsy
Ten zaskakujący składnik dodają do rosołu najlepsi kucharze w Polsce. Podkręca jego kolor i przełamuje smak
Jak zadbać o właściwy kolor rosołu? Odpowiedź na to pytanie nie jest oczywista. Jeden składnik zmieni smak i kolor tej popularnej zupy. Domyślacie się już o co może chodzić?

Rosół, mimo iż wydaje się być prostą zupą, kryje w sobie wiele tajemnic. Jego przygotowanie można podzielić na etapy, w których niektóre błędy mogą doprowadzić do prawdziwej kulinarnej katastrofy. Z czym łączyć rosół? Rosół może być podawany „czysty” lub z makaronem. Ten drugi sposób podawania zupy jest zdecydowanie bardziej popularny. Do rosołu odpowiedni jest jednak tylko określony rodzaj makaronu. Muszą być to jak najcieńsze nitki. Często rosół serwuje się też z kluskami lanymi, czyli kluseczkami powstającymi z tych samych składników, co makaron domowy, ale formowanymi za pomocą łyżki lub lanymi z miski prosto do garnka. To prawdziwie domowy makaron. Pycha! Rosół podaje się zazwyczaj w głębokim obiadowym talerzu. Na spodzie talerza układa się makaron oraz pokrojoną w kostkę marchewkę z rosołu i szczyptę posiekanej natki pietruszki. Składniki zalewa się następnie gorącym rosołem. Ciekawostki na temat rosołu Nazwa rosołu jest związana z jego dawnym sposobem przygotowania. Niegdyś rosół gotowano z zasolonego mięsa, które w czasie gotowania oddawało sól, a rosół nazywano rosół, od czasownika rosół, które można przetłumaczyć jako wydobądź/usuń sól. Proces gotowania mięsa pozbawiał je soli, a jednocześnie powodował samoistne doprawienie wywaru. Nietypowy składnik rosołu Rosół to nasz skarb narodowy i od lat kultywowana tradycja. Konieczne do rosołu? Opalona cebula z żółtą łuską i spora szczypta soli. Mały ogień, dużo cierpliwości i tradycyjny rosół możecie podawać bliskim na obiad. Co jeszcze dodać do rosołu? Kogokolwiek nie zapytacie, usłyszycie w odpowiedzi, że są to mocne przyprawy w postaci ziela angielskiego, liścia laurowego czy czosnku, dodane do gotującego...