Jak dawniej gotowano polski rosół? Nie uwierzycie, co do niego dodawano
AdobeStock
Newsy

Jak dawniej gotowano polski rosół? Nie uwierzycie, co do niego dodawano

Rosół ma naprawdę bogatą historię. Zjedlibyście tę zupę przygotowaną według receptury sprzed kilkuset lat?
Katarzyna Wyborska
czerwiec 10, 2021

Dziś nikt nie wyobraża sobie niedzielnego obiadu bez rosołu. Rzeczywiście, zupa ta jest tak popularna w Polsce, że trudno byłoby znaleźć dom, w którym rosołu się nie gotuje. Wiedzieliście, jak dawniej przyrządzano tę zupę? Aż ciarki przechodzą! Poznajcie historię polskiego rosołu i dowiedzcie się, jak kiedyś go gotowano.

Magda Gessler odpowiada na pytania

Skąd się wzięła nazwa „rosół”?

O pochodzeniu słowa „rosół” uczył Polaków profesor Jan Miodek. Na stronie Słownik polsko@polski na Facebooku opublikowano słowa profesora na temat etymologii nazwy najpopularniejszej polskiej zupy:

Gwarantuję Państwu poprawność etymologicznego wywodu, by rosół kojarzyć z solą, a ściślej mówiąc z podstawą słowotwórczą rozsolić. Dzisiejszy rosół pochodzi od rozsolić i miał pierwotną postać rozsół, ale jak to w polszczyźnie: trudna do wymówienia zbitka spółgłoskowa, jeden z tych elementów wypadł (ta pierwsza spółgłoska [z]) i dziś mamy rosół.

O co chodziło z rozsoleniem? Dawniej, gdy nikt nie korzystał z lodówek, mięso konserwowało się z pomocą soli. Tak przygotowane kawałki mięsa należało przez ugotowaniem „rozsolić”, czyli odpowiednio wypłukać, dzięki czemu mięso nie było już tak słone i nadawało się do ugotowania.

Zobacz także

Polski rosół w XVII wieku

Pierwsza oficjalna wzmianka o rosole znajduje się w najstarszej polskiej książce kucharskiej „Compendium Ferculorum”. Jej autor Stanisław Czerniecki polecał, by do rosołu dodać „zwierzyny wszystkie”. Co kryło się pod tym sformułowaniem? Przede wszystkim mięso wołowe i cielęcina, a także ptaki – głównie kuropatwy, gołębie i jarząbki. Co ciekawe, w tamtych czasach w Polsce większość potraw bardzo solidnie doprawiano – w tym rosół. Czerniecki polecał dodać do rosołu na przykład kwiat muszkatołowy, rozmaryn i sporą ilość pieprzu.

Już wtedy podawano rosół z makaronem, ale nie tylko! Dodawano do niego także grzanki, zioła i pulpety.

„Rosół sztucznie gotowany”

Ten rodzaj rosołu zasłużył nawet na wzmiankę w dziele Adama Mickiewicza, „Panu Tadeuszu”. Mowa jest tam bowiem właśnie o rosole sztucznie gotowanym:

Rosół staropolski sztucznie gotowany,

Do którego pan Wojski z dziwnemi sekrety

Wrzucił kilka perełek i sztukę monety

(Taki rosoł krew czyści i pokrzepia zdrowie).

Dlaczego „sztucznie gotowany”? Nazwa wynika ze sposobu przygotowania. W tamtych czasach rosół gotowano głównie na wołowinie, drobiu i warzywach. Ludzie gotowali jednak wywar również na innych rodzajach mięs i właśnie takie rosoły nazywano sztucznie gotowanymi. Do garnka trafiały zające, dziczyzna, a nawet… węgorze! Następnie dodawano do niego „sok” z jelenia, wołowiny, kapłona i barana – należało naciąć podpieczone mięso i wycisnąć płyn znajdujący się w mięsie do zupy. Brzmi smakowicie?

Czytaj także:

Komentarze
jedzenie w prl
bogusia82/gotujmy.pl
Przepisy Tak gotowano w czasach PRL! Aż łza się w oku kręci!
Jeśli tęsknicie do smaków ze swojego dzieciństwa lub młodości, to mamy dla was nie lada gratkę! Dziś wspominamy przepisy z PRL – sprawdźcie jakie!
Katarzyna Wyborska
listopad 09, 2020

Stare przepisy z PRLu wracają do łask i nic dziwnego! Są tanie i proste w przygotowaniu. W tamtych trudnych czasach zdobycie różnych składników graniczyło z cudem, a o stosowanych przez nas na co dzień przyprawach nikt nawet nie słyszał. Dlatego kuchnia PRL-u bogata jest w proste przepisy, z łatwo dostępnych składników. Kogel mogel Dziś pewnie mało kto by się odważył na ten deser w obawie przed chorobami, które mogą znajdować się w surowych jajkach. W końcu kogel mogel to po prostu surowe żółtka ucierane z cukrem! Mimo to, jako dzieci zajadaliśmy się tym przysmakiem. Fasolka po bretońsku Fasola z koncentratem pomidorowym to kolejne danie kuchni PRL. W wersji „na bogato” zawierało jeszcze kiełbasę lub inne mięsa. Z tego powodu część osób nie przepadała za tym daniem, ponieważ zamawiając fasolkę po bretońsku w lokalu czasami nie wiadomo było jakiego wkładu mięsnego można się spodziewać… Sałatka jarzynowa Sałatka z powodzeniem przetrwała do naszych czasów. Najczęściej przygotowywana jest na święta, choć wiele gospodyń przygotowuje sałatkę po rosole. W końcu najlepsza sałatka jarzynowa to ta z jarzyn z rosołu! Paprykarz szczeciński Paprykarz to kolejny przysmak, który dotrwał do naszych czasów i nadal można kupić go w sklepie. Ryba z ryżem, pomidorami i papryką nadal ma wielu zwolenników, choć nie wszyscy przepadają za tym daniem. Kotlety z mortadeli Gdy na sklepowych półkach brakowało dosłownie wszystkiego, ludzie łapali się czegokolwiek, by móc wyczarować obiad. Tak powstały kotlety z mortadeli, czyli plastry kiełbasy składającej się z mielonego mięsa, przypraw i tłuszczu  obtoczone w bułce tartej i smażonej na patelni, jak kotlety. Mortadela była dużo łatwiej dostępna i zdecydowanie tańsza od mięsa, dlatego takie kotleciki...

Przeczytaj
Rosół, jak wyklarować rosół
Gotujmy.pl/BozenaMatuszczyk
Newsy Gotując rosół dolewasz do niego wody? Trzeba pamiętać o jednej ważnej rzeczy. Błąd może popsuć jego smak
Rosół to wbrew pozorom wcale nie tak łatwa zupa do ugotowania. Ten popularny bulion może nam nie wyjść. Czego należy unikać?
Aleksandra Jaworska
grudzień 14, 2020

Rosół sporządza się najczęściej z drobiu, ewentualnie z wołowiny. Podajemy go jako zupę z makaronem typu nitki, wstążkami lub lanymi kluskami. Niekiedy występuje również z ziemniakami czy ryżem. Długie przygotowywanie rosołu Rosół jest daniem, które przygotowuje się stosunkowo długo. Całość pichcenia zupy polega na gotowaniu mięsa wraz z włoszczyzną. Wszystkie składniki na rosół wrzucamy na początek do zimnej, a nie wrzącej wody. Taki sposób pomoże nam uniknąć utraty cennych substancji zawartych w warzywach i mięsie. Domowy rosół można jeść samodzielnie, jak również wykorzystać jako bazę pod krupnik, grochówkę czy pomidorową . Rosół to jedna z narodowych potraw kuchni polskiej. Jak ją odpowiednio przyrządzić? Praktyczne porady na klarowny rosół Rosół według przepisu cioci nie ma sobie równych. O rosole widzą też całkiem dużo nasze babcie. Tylko one potrafiły ugotować dobry, klarowny rosół. Jak odtworzyć tę kulinarną sztuczkę? Zupa kryje w sobie wiele tajemnic i nie każdemu udaje się wydobyć z niej odpowiedni armat. Podstawową zasadą gotowania rosołu jest zostawienie go na ogniu na dobrych kilka godzin. Rosół powinien być też sporządzony w dużym garnku i serwowany z własnoręcznie robionymi kluskami. Rosół szybko zaspokaja apetyt Podczas przyrządzania pysznego i esencjonalnego rosołu warto pamiętać o kilku ważnych zasadach. Jeśli dopiero zaczynacie przygodę z gotowaniem, przydadzą się wam tym bardziej. Wystarczy, że weźmiecie spory garnek i będziecie uważać na te ważne rzeczy. Mięso na rosół powinno być wrzucane do zimnej wody lub nią zalane. Dzięki temu zamkniemy jego smak. Równomierne podgrzewanie pozwoli wydobyć aromaty stopniowo i sukcesywnie. To bardzo ważne, zawsze...

Przeczytaj
Rosół
Flickr/fotoport
Newsy Gigantyczny błąd podczas gotowania rosołu. Całość psuje jeden niepotrzebny składnik
Aleksandra Jaworska
grudzień 17, 2020

Upodobanie do rosołu jest dosyć powszechne. Zresztą nie ma co się dziwić. To właśnie on stawia na nogi, uzupełnia kalorie i pomaga przejść bez szwanku przez pierwsze objawy przeziębienia. Udowodniono, że rosół wspomaga w walce z chorobą Zupa na bazie wywaru z warzyw i mięsa, potrafi zdziałać cuda. Szczególnie, jeśli chcecie się uporać z infekcją, o którą w sezonie jesienno-zimowym nie trudno. Wystarczy dłuższy spacer, przemoknięcie albo wyskoczenie do osiedlowego sklepu bez czapki.  Przeziębienie osłabia układ immunologiczny. Przez infekcję górnych dróg oddechowych możemy czuć się ospali i nadwrażliwi. Jeżeli zauważycie u siebie pierwsze objawy choroby, nie ma na co czekać. Poproście mamę lub partnera o rosół. Postawi was na nogi szybciej niż apteczne specyfiki! Zasady gotowania rosołu Głównym wyznacznikiem dobrego wywaru jest dobór składników. Jedna rzecz jest nawet ważniejsza. Chodzi o czas gotowania zupy. Rosół nie lubi pośpiechu. Powinien pyrkać na ogniu dobrych kilka godzin. Taki czas pozwoli wydobyć z niego aromat i sprawi, że nie zapomnicie jego smaku. Często popełnianym przez początkujących kucharzy błędem jest też dolewanie do rosołu podczas gotowania zimnej wody. To karygodny błąd kulinarny, który zmieni smak waszej zupy i w bezpośredni sposób wpłynie na jego konsystencję.  Jeśli gotujecie rosół, nie używajcie piersi z kurczaka Jeszcze jedna rzecz może zepsuć wasz domowy rosół. Chodzi o dodanie do zupy piersi z kurczaka. Mięso bez kości nie da smaku, którego oczekujemy po rosole. Mięso, którego używacie do zupy powinno być z kością i najlepiej mieć odrobinę tłuszczyku.  Koniecznie zacznij gotowanie od zimnej wody Każda gospodyni powie wam to samo. Gotowanie rosołu zaczynamy od...

Przeczytaj
kapuśniak
Babciagramolka /gotujmy.pl
Newsy Został wam rosół? W takim razie dodajcie do niego ten składnik i całkowicie odmieńcie jego smak
Z czym kojarzy się wam niedzielny rosół w poniedziałkowe popołudnie? Z pewnością większość odpowie, że z pomidorówką. A co powiecie na kapuśniak z odzysku?
Hubert Rój
grudzień 28, 2020

Zupa pomidorowa przygotowana na bazie pozostałego rosołu to historia stara jak świat. Nie ma nic prostszego od dodania koncentratu pomidorowego do bulionu. Wystarczy wrzucić do zupy także makaron z zeszłego dnia i smaczna zupa gotowa. Czasem jednak mamy ochotę zaskoczyć czymś domowników. Kapuśniak z niedzielnego rosołu? Na pewno nikt nie spodziewałby się takiego patentu. Spróbujcie, a nie pożałujecie. Domownicy będą w jeszcze większym szoku, jak wyłowią z kapuśniaku smaczne i pożywne pulpety! Technicznie wasza zupa z kapusty niczym nie będzie różniła się od zwykłego kapuśniaku z białej kapusty. Jego podstawą także jest przecież wywar z mięsa. Kapuśniak na rosole z pulpetami – przepis Składniki Ok. 2 litry rosołu 1 ćwiartka małej białej kapusty 3-4 średnie ziemniaki 1 marchewka 15 dag mięsa mielonego z drobiu Łyżka bułki tartej Jajko Sól i pieprz Kminek Majeranek Natka pietruszki Ocet Przygotowanie Ziemniaki i marchew obieramy, kroimy na kawałki. Kapustę kroimy dość grubo i gotujemy wszystko w rosole. Mielone mięso doprawiamy solą i pieprzem, dodajemy łyżkę bułki tartej i wyrabiamy małe pulpeciki, które będziemy gotowali w zupie. Doprawiamy zupę do smaku majerankiem i kminkiem, solą i pieprzem i w razie potrzeby małą ilością octu dla osiągnięcia odpowiedniej kwasowości. Gotujemy całość razem ok. 1 godzinę, podajemy zupę posypaną natką pietruszki. Źródło: gotujmy.pl

Przeczytaj