gołąbki z przepisu Ćwierczakiewiczowej 365 obiadów za 5 złotych
Adobe Stock/kolaż newsy.gotujmy.pl
Newsy

Gołąbki z przepisu Lucyny Ćwierczakiewiczowej z 1871 r. Kim była najsławniejsza kucharka XIX w.? 

Była skąpa i grubiańska, ale gospodynie domowe z XIX wieku kochały jej książki kulinarne. Lucyna Ćwierczakiewiczowa, autorka sławnych „365 obiadów za pięć złotych” do dziś rozpala wyobraźnię (i podniebienia?) miłośników dobrej polskiej kuchni. My mamy dla was jej przepis na faszerowaną kapustę, czyli gołąbki.

Lucyna Ćwierczakiewiczowa znana jest entuzjastom gotowania przede wszystkim jako autorka książki kucharskiej „365 obiadów za pięć złotych”, wydanej po raz pierwszy w 1860 roku. Pisała jednak także poradniki o prowadzeniu domu, m.in. „Poradnik porządku i różnych nowości gospodarskich" (1876) czy „Naukę robienia kwiatów bez pomocy nauczyciela" (1879). Taka Perfekcyjna Pani Domu i Magda Gessler w jednym, tyle że z XIX wieku.

Magda Gessler odpowiada na pytania

Lucyna Ćwierczakiewiczowa: XIX-wieczna gwiazda kuchni

Porównanie do współczesnych celebrytek nie jest zresztą na wyrost - Ćwierczakiewiczowa cieszyła się w dziewiętnastowiecznej Polsce prawdziwą kulinarną sławą, a w Warszawie była także bohaterką wielu anegdot i skandali. Mówiono o niej, że jest niezwykle skąpa, dlatego też przezywano ją Ćwierciakiewiczowa. Słynęła z grubiańskiego, ciętego języka. Niezmiernie bogata, podobno książki przyniosły jej taką fortunę, że mogła sobie za nie kupić trzy majątki ziemskie! Nakład „Obiadów” przerastał nawet nakłady książek Adama Mickiewicza czy Bolesława Prusa. Ten ostatni zresztą tak miał napisać o Ćwierczakiewiczowej:
 

Do sakramentu małżeństwa potrzebne są następujące kwalifikacje: pełnoletność, wolna a nieprzymuszona wola i „365 obiadów za 5 złotych” Ćwierczakiewiczowej.

Lucyna Ćwierczakiewiczowa zdjęcie

fot. Tygodnik Illustrowany. 1901 nr 10, s. 184

Wielki sukces „365 obiadów za 5 złotych” 

Lucyna Ćwierczakiewiczowa była kulinarnym samoukiem, a pierwsze wydania „Obiadów” publikowała za własne pieniądze. To, co tak bardzo przypadło do gustu ówczesnym gospodyniom domowym, to duży wybór przepisów zarówno na klasyczne dania kuchni polskiej, jak i bardziej wykwintne potrawy oraz gotowe propozycje menu na różne okazje. Całość wieńczyły porady kulinarne.

Zobacz także

Przepisy na tradycyjne polskie dania autorka pogrupowała wg pór roku i dostępności składników. Oprócz rozmaitych zup (w tym aż 5 różnych przepisów na rosół: „Ugotować zwyczajnym sposobem rosół tęgi"), mięsiw  i dań postnych, w książce znalazł się też przepis na kapustę faszerowaną, czyli danie, które dziś nazywamy gołąbkami. I właśnie ten przepis przytaczamy tutaj w niezmienionej językowo formie. To prawdziwy majstersztyk, ciekawe, czy smakują równie dobrze? Może wypróbujecie? Przeczytajcie też koniecznie, jaka jest historia gołąbków i ich nazwy.

Gołąbki, czyli kapusta nadziewana z przepisu Lucyny Ćwierczakiewiczowej

  1. Wybrać najmiększe liście białych główek kapusty i wrzucić na chwilę w gotującą się osoloną wodę, wyjąć na miskę i nadziewać następującą massą: Funt surowéj wieprzowiny i usiekać na massę (sprawdźcie, jak szybko sparzyć kapustę na gołąbki - przyp.red.),
  2. włożyć w rondel łyżkę masła lub szmalcu, utartą cébulę dużą, trochę siekanéj pietruszki, 
  3. włożyć w siekane mięso soli, pieprzu i trochę na wpół ugotowanego poprzednio w rosole, lub w wodzie ryżu, 
  4. udusić to z kwandrans, a gdy wystygnie, wbić dwa żółtka. 
  5. Tą massą nadziewać liście kapusty, i bardzo starannie je zwijać (możecie ekspresowo zawijać farsz w liście kapusty - przyp.red.);  
  6. włożyć w rondel jeden przy drugim, 
  7. nalać rosołem gorącym, i na bardzo wolnym ogniu bez przykrycia udusić. 
  8. Gdy liście są już ugotowane, zaprawić sos łyżką mąki, zasmażoną na rumiano z łyżką masła, a następnie rozebrać to jedną lub dwoma łyżkami dobréj kwaśnéj śmietany.

Na jesieni urządzając kapustę na zimę, pomiędzy szadkowaną włożyć kilka lub kilkanaście całych mniejszych główek, a w zimie brać liście tych główek; tak samo nadziewać i tak samo sos zaprawiać, można nawet podlać parę łyżek kwasu od kapusty, a następnie mąka, masło, i kwaśna śmietana. Wyborna potrawa; kto lubi słodkawo, włożyć jeden, lub najwyżéj dwa kawałki cukru.


Źródło: Wikimedia Commons, polona.pl, warszawa.naszemiasto.pl
 
Czytaj także:

Komentarze
gołąbki z grzybami przepis
Adobe Stock
Newsy Wspaniałe gołąbki z ryżem i grzybami, które pachną świętami. Idealne na wigilijną kolację
Gołąbki z grzybami to świetna alternatywa dla ich mięsnego odpowiednika. Liście kapusty wypełnione tym smakowitym farszem z powodzeniem możesz umieścić nawet na wigilijnym stole. Z propozycji ucieszą się wszyscy wegetarianie.
Weronika Kępa
grudzień 13, 2020

Grzyby to nieodłączny składnik większości wigilijnych potraw. Z pewnością co roku umieszczasz je w barszczu oraz pierogach. Jednak, jeśli naprawdę kochasz ich smak, nic nie stoi na przeszkodzie, by dodać je do kolejnego dania, na przykład gołąbków! Ta potrawa zaskoczy i zachwyci twoich gości. Przepis nie należy do skomplikowanych! Przepis na gołąbki z grzybami Będziesz potrzebować 1 średniej wielkości główka kapusty 400 ml bulionu 300 gramów ryżu (3 torebki) 50 gramów ulubionych suszonych grzybów 2 cebule 1 łyżka masła Przyprawy: sól, pieprz Przygotowanie Suszone grzyby umieść w małej miseczce, zalej wodą i odstaw do namoczenia na całą noc.  Następnego dnia namoczone grzyby umieść w rondelku ze świeżą wodą i gotuj przez kilkanaście minut, aż do miękkości. Cebulę obierz, pokrój w niewielką kosteczkę i zeszklij na maśle. Po kilku minutach do cebuli dodaj ugotowane grzyby (nie wylewaj wody, w której się gotowały, przyda się do sosu). Całość smaż przez ok. 5 minut.  Obsmażone składniki umieść w maszynce do mielenia mięsa. Ryż ugotuj zgodnie z zaleceniami umieszczonymi na opakowaniu. Po odcedzeniu z wody wymieszaj go wraz ze zmielonymi grzybami i odstaw. W dużym garnku zagotuj wodę. Z kapusty wytnij głąb, a następnie umieść ją we wrzątku i gotuj przez ok. 20 minut, pamiętając o przewróceniu na drugą stronę. Po upływie tego czasu wyjmij kapustę z wody i odstaw do wystudzenia. Po kilkunastu minutach możesz zacząć rozbierać ją z liści. Zrób to bardzo powoli, inaczej liście się porwą. Pamiętaj, by z każdego liścia wyciąć zgrubienie. Tak przygotowaną kapustę zacznij faszerować mieszanką grzybów i ryżu, a następnie zwijać. Dno dużego garnka wyłóż najlepiej porwanymi liśćmi kapusty, a...

Przeczytaj
kiszone ogórki Magdy Gessler
ons/Adobe Stock
Newsy Magda Gessler znów zaskakuje cenami. Aż trudno uwierzyć́, ile sobie życzy za słoik kiszonych ogórków
Produkty prosto od znanej restauratorki, Magdy Gessler, nigdy nie grzeszyły niskimi cenami. Za wyroby przyrządzane według sekretnych receptur, w tym domowe kiszone ogórki, trzeba bowiem niemało zapłacić.
Weronika Kępa
grudzień 01, 2020

Magda Gessler od lat prowadzi wiele kulinarnych biznesów. Mimo to z sytuacją wywołaną przez pandemię koronawirusa mierzy się po raz pierwszy. Bowiem, od 5 tygodni działalność restauracji w całej Polsce, również tych należących do Gessler, została znacznie ograniczona.  Od października, miejsca żyjące z karmienia ludzi mogą sprzedawać jedzenie tylko i wyłącznie na wynos.  Jednak zamawianie dań typowo restauracyjnych do domu należy do rzadkości. W końcu cała przyjemność z ich spożywania polega właśnie na wyjściu „na miasto”. Każdy przedsiębiorca stara się więc jak może, aby przetrwać ten trudny okres. Strach o życie na granicy bankructwa zaczął powoli dotykać również jedną z najpopularniejszych restauratorek w Polsce, Magdę Gessler.  Gessler otworzyła Delikatesy u Fukiera on-line Aby ratować swój ukochany biznes, którym jest warszawska restauracja „U Fukiera”, gwiazda postanowiła uruchomić internetowe delikatesy . Można w nich znaleźć między innymi naturalne sery, przetwory owocowe, przetwory warzywne, soki tłoczone, a także zupy oraz dania w słoikach.  Na stronie pojawiła się również zakładka „marynary i kiszonki” z siedmioma produktami przygotowanymi według przepisów Magdy Gessler. Wśród nich znalazły się między innymi ulubione ogórki kiszone gwiazdy. Za 900 ml tego smakołyku trzeba zapłacić… 19 złotych! Na tym jednak nie koniec. Te ceny zwalają z nóg Za 900 ml flaczków po warszawsku z pulpetami cielęcymi restauratorka życzy sobie aż 50 złotych! Tyle samo trzeba również zapłacić za ulubioną soliankę Magdy Gessler. Tylko 1 złotych mniej kosztuje czysty rosół przyrządzony na wielu rodzajach mięsa. Drugie danie w Delikatesach u Fukiera to również nie lada wydatek. W...

Przeczytaj
Robert Lewandowski, dieta
ONS/Pexels, picjumbo.com
Newsy Co lubi jeść na Wigilię "mistrz"? Ania Lewandowska zdradziła ulubioną świąteczną potrawę Roberta
Rekordzista pod względem liczby występów w reprezentacji Polski i najlepszy jej strzelec w historii. Robert Lewandowski wprost uwielbia dania wigilijne. Jedno szczególnie.
Aleksandra Jaworska
grudzień 22, 2020

29 sierpnia 2019 r. Robert Lewandowski przedłużył umowę z Bayernem Monachium do 30 czerwca 2023 r. Aktualny powód do dumy Polaków to wybranie "Lewego" przez FIFĘ najlepszym piłkarzem na świecie. Prywatnie przygotowuje się do świąt Bożego Narodzenia. W domu czekają na niego żona Anna i dwie córki. Wybitny piłkarz, utalentowany sportowiec Robert Lewandowski cieszy się w Polsce dużą sympatią. Od najmłodszych lat udowadnia, że upór w towarzystwie talentu i zapału może przynieść niebywałe efekty. Sezon 2019/2020, Lewandowski z Bayernem rozpoczął 3 sierpnia 2019, spotkaniem o Superpuchar Niemiec z Borussią Dortmund. Dla drużyny BVB był to pierwszy od 2014 zdobyty tytuł. 6 sierpnia 2019 zdobył dwie bramki zapewniając drużynie remis w meczu 1. kolejki Bundesligi z Herhą BSC. 18 września 2019 Lewandowski zdobył swoją 200. bramkę w barwach Bayernu Monachium. Wydarzenie odbiło się głośnym echem w świecie sportu. Oprócz niego tę barierę przekroczyło tylko dwóch zawodników. Polak został też pierwszym zawodnikiem w historii Bayernu Monachium, który strzelał gole w każdym z sześciu pierwszych spotkań sezonu Bundesligi. Robert Lewandowski urodził się Warszawie, skąd wyszły jego pierwsze kroki w kierunku sportu. Lewandowski wspiera wiele inicjatyw społecznych i charytatywnych Wraz z żoną bierze udział w akcji Szlachetna Paczka, a także wspiera finały Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy. W 2020 małżeństwo przekazało 500 tys. złotych na rzecz Centrum Zdrowia Dziecka, a w 2020 darowiznę w wysokości miliona euro na rzecz walki z pandemią COVID-19. Wychowywał się w sportowej rodzinie. Ojciec Krzysztof uprawiał judo i grał w piłkę nożną, a matka Iwona była siatkarką pierwszoligowego AZS Warszawa. Jego piłkarskim idolem był francuski piłkarz Thierry Henry. Oprócz piłki...

Przeczytaj
Kapuśniak
Flickr/Varchar N
Triki kulinarne Zdrowy kapuśniak z kiszonej kapusty. Przez jeden sekretny składnik nabierze niezwykłego smaku!
Sok z kiszonej kapusty jest źródłem probiotyków. Ponadto wzmacnia odporność organizmu, wspomaga odchudzanie i posiada działanie przeciwnowotworowe. Pamiętacie o częstym spożywaniu kiszonek?
Aleksandra Jaworska
listopad 20, 2020

Okres jesienno-zimowy to idealny czas na kiszonki. To także moment, w którym potrawy z kiszonej kapusty zadbają o nasz organizm. Wartość energetyczna kapusty kwaszonej dla 100 g to około 17 kcal, co może być dobrą informacją dla osób na diecie. Jak widzicie, potrawy z kapusty to samo zdrowie! W chłodne, jesienne dni nasz organizm domaga się ciepłych posiłków. Doskonałym kompromisem między łatwością przygotowywania, smakiem i ciepłym sposobem podawania dania będzie zupa. Szczególnie polecamy kapuśniak. Obiecujemy, że wasze ciało wam za to podziękuje! Kapusta kiszona jest gotowa do spożycia poprzez proces zasolenia i fermentacji. Cechuje się długą trwałością i silnym kwaśnym smakiem, który bierze się z obecności kwasu mlekowego powstałego w wyniku rozkładu cukrów przez bakterie. Bogaty skład kiszonej kapusty Mogłoby się wydawać, że kiszona kapusta niczym nie zaskoczy. Błąd! Właśnie w niej znajdziemy: witaminę C  wapń i fosfor witamy E naturalne przeciwutleniacze, bakterie Lactobacillus rozkładających cukry w kwas mlekowy fitoncydy działające bakteriobójczo Kapuśniak z kiszonej kapusty na żeberkach To tradycyjna, swojska zupa, której nie może zabraknąć na rodzinnym stole. Pyszna i wyjątkowo pożywna dzięki mięsnej wkładce, ale i dodaniu kilku kropel sosu sojowego . To ekstra składnik! Ponadto, można podczas jej przygotowania, do podsmażanej wcześnie szalotki dorzucić skrojone pętko kiełbasy. Będzie jeszcze bogatsza. Choć pamiętajmy, że i bez kiełbasy kapuśniak to sycąca zupa. A do tego jak rozgrzewa!  Składniki na nasz kapuśniak: 0,3 kg żeberek  0,3 kg kiszonej kapusty marchewka pietruszka kawałek selera 4 średniej wielkości ziemniaki...

Przeczytaj